DEMO Bodemleven
Demonstratieproject ‘Landbouw start bij de bodem: Wat is de impact van agro-ecologische praktijkmaatregelen op het bodemleven?’
Context
Een divers bodemleven is essentieel voor een gezonde en vruchtbare bodem, en vormt de basis van een weerbaar en duurzaam landbouwsysteem. De interesse van landbouwers naar de toestand van hun bodemleven in relatie tot agro-ecologische praktijkmaatregelen groeit. Op dit moment blijven echter nog enkele cruciale vragen onbeantwoord en zijn landbouwers op zoek naar relevante en betrouwbare informatie en inzichten omtrent hun bodemleven. Hoe kunnen landbouwers hun bodemleven meten en zelf (visueel) beoordelen hoe het gesteld is met hun bodemkwaliteit? Hoe kunnen ze percelen onderling vergelijken en beoordelen of er door het toepassen van agro-ecologische maatregelen vooruitgang werd geboekt? Dit project wil het bodemleven beter in kaart brengen, het effect van agro-ecologische maatregelen op het bodemleven verifiëren en zo praktische methodes demonstreren om de bodemgezondheid te optimaliseren.
Doel
In dit project willen we de kennis over de bodemgezondheid, bodemkwaliteit en het bodemleven verder uitdiepen en verspreiden. Op deze manier willen we ook inzetten op het sluiten van kringlopen, het verminderen van inputs, het verbeteren van de waterkwaliteit en het verhogen van de opslag van koolstof. Hiervoor willen we het effect van agro-ecologische maatregelen zoals minimale bodembewerkingen, vruchtwisseling en het aanbrengen van organische stof op het bodemleven aantonen. Dit door verschillende meetmethodes, zoals PLFA-analyses, de microBIOMETER®, de Van-Hooftest en visuele bodemtesten, te gebruiken en te vergelijken. Met deze kennis kunnen landbouwers doordachter sturen in het beheer van hun bodems.
De resultaten zullen actief gedeeld worden via demonstratiemomenten op proefvelden, praktijkgerichte workshops en co-creatiemomenten waarbij landbouwers van elkaar leren. Ervaren pioniers gaan in gesprek met landbouwers die (net) starten met agro-ecologische maatregelen, waardoor kennisuitwisseling en inspiratie centraal staan.
Concrete aanpak
Het project is opgebouwd uit 5 werkpakketten:
Werkpakket 1: Effect van agro-ecologische teelttechnieken op het bodemleven demonstreren
In dit werkpakket zullen verschillende commercieel beschikbare meetmethodes gebruikt worden om de impact van enkele laagdrempelige agro-ecologische maatregelen op het bodemleven te demonstreren. Hiervoor zullen objecten van lange-termijn proefpercelen geselecteerd worden. Hooibeekhoeve heeft een langlopende bodembewerkings- en vruchtwisselingsproef, de Bodemkundige Dienst van België heeft een lange-termijn-proef waar de impact van composttoediening wordt geëvalueerd. Er zullen op deze proeven ook demonstratiemomenten georganiseerd worden waarbij landbouwers de kans krijgen om de visuele verschillen te observeren en meetresultaten zullen er besproken worden.
Werkpakket 2: Bodemleven in de praktijk: landbouwers leren van elkaar
We geven landbouwers de kans om kennis te maken met de impact van hun eigen landbouwpraktijk op het bodemleven en de bodemkwaliteit. We zoeken duo landbouwers binnen dezelfde streek en bedrijfstype, die elk hun eigen teeltmanagement hebben. Zo willen we hen laten zien wat de effecten zijn van verschillende beheersmaatregelen op hun bodemleven en bodemweerbaarheid. De kennisuitwisseling zal gebeuren door met de landbouwers samen te meetresultaten te overlopen en deze informatie te verspreiden naar een breder publiek.
Werkpakket 3: Bodem tot bij de (toekomstige) boer
We organiseren workshops waarbij we tools en meetmethodes aan landbouwers aanreiken. Zo willen we hen op weg helpen om zelf de bodemkwaliteit en –gezondheid van hun percelen te meten. Ook de resultaten van het project zullen hier worden toegelicht.
Werkpakket 4: Co-creatiemomenten bij pionierlandbouwers
Pionierlandbouwers die agro-ecologie volledig hebben geïntegreerd in hun teeltsysteem brengen we samen met andere landbouwers. De onderzoeksresultaten van dit en andere projecten, tezamen met hun kennis, worden uitgewisseld. Startende landbouwers kunnen op deze manier praktische kennis vergaren om zelf agro-ecologische maatregelen te implementeren.
Werkpakket 5: Projectmanagement
Externe communicatie en kennisverspreiding zijn een belangrijke pijler van dit project. Er zullen meerdere communicatie-acties opgezet worden. De begeleiding van landbouwers die in het project stappen is een cruciale schakel in het project en vereist de nodige aandacht.
Hoofduitvoerder: APB Hooibeekhoeve
Partners: Bodemkundige Dienst van België, Praktijkpunt Landbouw Vlaams-Brabant
Financiering: Agentschap Landbouw en Zeevisserij en de Europese Unie
Projectperiode: Februari 2026 – Januari 2028
