OP-Peil: Opportuniteiten voor Peilgestuurde Drainage in Vlaanderen

Het project vertrekt van 6 individuele werkpakketten:

1. Geschiktheidskaart en perceelsspecifieke rekentool
2. Potentieel van PGD infrastructuur voor subirrigatie
3. Impact van PGD op verzilting in poldercontext
4. Landschapscontext en opportuniteiten voor centraal en collectief peilbeheer
5. Co-creatie en disseminatie
6. Coördinatie

Het project zet in op het stimuleren en uitvoeren van participatieve veranderingstrajecten bij telers (WP1 en WP5) en op het demonstreren van innovatieve toepassingen van PGD (WP2 en WP3). De meerwaarde die de omvorming van klassieke drainage naar PGD kan betekenen in het tegengaan van gebiedsverdroging, en de meerwaarde van collectief peilbeheer worden in WP4 onderzocht.

De partners willen dit realiseren door:

• Bestaande lokale en internationale onderzoeksresultaten valoriseren om context-specifieke aanbevelingen i.v.m. PGD te kunnen geven en bestaande modellen te verbeteren.
• Een richtinggevende geschiktheidskaart voor Vlaanderen opstellen en via een online simulatietool de telers de mogelijkheid geven om perceelsspecifieke informatie naar geschiktheid en potentieel te krijgen.
• Doelgroepbedrijven stimuleren en begeleiden bij de omvorming van klassieke naar PGD, met de nadruk op het aanleggen van een haalbaar en financieel rendabel PGD-systeem.
• Het verder opbouwen en samenbrengen van de kennis die de afgelopen jaren vergaard is rond PGD in Vlaanderen, met nadruk op de meerwaarde die PGD kan betekenen in de strijd tegen verdroging en voor de bedrijfsvoering en financiële meeropbrengst voor de landbouwer. Specifiek wordt de nodige vakkennis opgebouwd rond 3 kennishiaten:
• het potentieel van subirrigatie via PGD,
• de invloed van PGD op het zoet-zoutvlak in de poldercontext, en
• de mogelijkheden voor collectief gestuurd peilbeheer.
• Het maximaal uitdragen van de kennis rond PGD, zowel door het projectteam als door de landbouwers van de doelgroepbedrijven, aan de hand van demonstratieactiviteiten en workshops.

Bovenstaande figuur schetst de werking van peilgestuurde drainage. De drainage wordt gedurende het grootste deel van het jaar voorzien van de regelbuis waardoor het ontwateringsniveau wordt opgetrokken en er enkel water wordt afgevoerd wanner het grondwaterniveau stijgt tot boven de opening in de regelbuis.

1 drain
2 verzamelbuis
3 regelput
4 regelbuis (buisje van Iersel)

Het OP-PEIL-project onderzocht en stimuleerde de implementatie van peilgestuurde drainage (PGD) als innovatieve maatregel voor duurzaam waterbeheer in de Vlaamse landbouw in eerder vlakke gebieden. In een context van toenemende droogte en klimaatverandering willen we immers graag elke druppel water zoveel mogelijk ter beschikking houden van onze teelten. 

Het project omvatte praktijkgericht onderzoek met de ontwikkeling van digitale beslissingsondersteunende tools, zoals de kansenkaart en de rekentool op waterradar.be. Deze instrumenten helpen landbouwers om de technische en economische haalbaarheid van PGD op perceelsniveau in te schatten, en ze maken effecten op onder meer grondwaterstand, gewasstress en waterbeschikbaarheid inzichtelijk. Via begeleidingstrajecten werden concrete vragen van landbouwers beantwoord en implementaties gerealiseerd, wat leidde tot waardevolle praktijkervaring. 

In de opgezette experimenten bleef de impact op de oogst beperkt, maar was er wel duidelijk een maatschappelijke meerwaarde via verhoogde waterbuffering in het landschap. 

Tegelijk bracht OP-PEIL belangrijke inzichten aan het licht rond knelpunten in regelgeving, uitdagingen rond waterbeschikbaarheid (bijv. voor subirrigatie), en de nood aan geïntegreerde benaderingen van waterkwaliteit en -kwantiteit.

Het project onderstreept het belang van verdere monitoring, beleidsondersteuning en samenwerking tussen landbouwers, onderzoekers en overheden om het potentieel van PGD optimaal te benutten zonder de concurrentiekracht en het ondernemerschap van landbouwers te beknotten.

Meer weten over het project of peilgestuurde drainage in het algemeen?